Hè, Burn-out na mijn vakantie?

Vakantie! Je komt terug van een vakantie; heerlijk en helemaal uitgerust! Nou, nee. Niet als je daarvoor al op je wenkbrauwen liep. Burn-out komt na een vakantie juist best vaak voor. Maar hoe kán dat? 

Uit gegevens van de brancheorganisatie van arbodiensten, outplacementbureaus, loopbaancoaches en re-integratiebedrijven blijkt dat burn-out en andere klachten ná de vakantie vaker voorkomen. Je zou – als je niet beter weet- denken dat iemand tijdens de vakantie juist alle tijd en ruimte heeft gehad om uit te rusten, weer energie op te bouwen en fris aan het werk te gaan. En dat is meestal ook het geval. Mensen die niet extreem uitgeput en gestrest zijn, komen als herboren terug van vakantie. Maar dat geldt niet voor diegenen die vóór de vakantie al behoorlijk op hun tenen liepen.

Burn-out na mijn vakantie?

Redenen

Ik wil hier 2 belangrijke redenen noemen. Helaas zijn er ook andere oorzaken te noemen, maar deze groepen dragen sterk bij aan een burn-out na je vakantie

1. De effecten van stress op het lichaam

In een stressvolle situatie zet ons brein een tweetal systemen in werking. Hersenen interpreteren stress als gevaar. Dat verklaart ook de reacties die op (langdurige en extreme) stress ontstaan.

a. Vecht- of vluchtreactie

Het eerste is een vecht- of vluchtreactie, in gang gezet door het limbische systeem (het reptielenbrein). Ons lichaam komt in een opperste staat van paraatheid, klaar om welke uitdaging dan ook aan te gaan. Je spieren spannen aan, je bloeddruk en hartslag stijgen. Je kunt zelfs hyperventileren. Je pupillen gaan zich verwijden, je spijsvertering gaat op een laag pitje zodat alle bloed en energie naar de organen kunnen. Je gaat transpireren, om je ‘oververhitte’ lichaam af te koelen. Ook komen er stoffen vrij waardoor je vrijwel geen pijn en vermoeidheid voelt, zodat je hoe dan ook aan het ‘gevaar’ kunt ontkomen. De bijniermerg en de hersenen produceren adrenaline en noradrenaline.

b. Productie van cortisol

Een tweede systeem dat in werking treedt, in de productie van het (stress-)hormoon cortisol door de bijnieren, in ‘opdracht’ van de hypofyse. Cortisol zorgt ervoor dat de bloedsuikerspiegel stijgt en de stofwisseling versnelt. Cortisol heeft ook de functie om de schadelijke effecten van de adrenaline te beperken. Als stress te lang aanhoudt, worden zowel een te hoge adrenaline- als cortisolniveau schadelijk en zelfs ziekmakend.
Een langdurig hoog cortisolniveau maakt de hippocampus minder gevoelig, waardoor de cortisolproductie nog meer toeneemt. Te hoge cortisolspiegels leiden onder andere tot geheugen- en concentratieproblemen, neerslachtigheid, slaapklachten, verminderde weerstand en chronische vermoeidheid.

Het teveel aan adrenaline blijft nog dagenlang in het bloed. Hoe hoger de stress, hoe meer de adrenaline zich opstapelt, zonder dat het afgebroken kan worden. En omdat adrenaline aanzet tot actie, voel je de vermoeidheid niet. Als je op vakantie gaat, heb je een behoorlijke overdosis adrenaline in je bloed. Ook al doe je niet zo veel meer, beschouwt je lichaam het steeds verder toegenomen adrenalineniveau als normaal, waardoor het zelfs in ruststand zich klaarmaakt om te vluchten of te vechten. Je klachten verdwijnen dus niet door een paar weken vakantie en je blijft je moe voelen. Sterker nog: de moeheid manifesteert zich nu pas in zijn volle omvang, omdat je de afleiding van ‘druk, druk, druk, presteren, presteren, presteren’ niet meer hebt.

2. De ontmaskering van de valse hoop

Mensen die burn-out raken, plegen jarenlang roofbouw op hun lichaam. Deels gebeurt dit onbewust (je staat er niet bij stil) en deels bewust (het doel heiligt de middelen, dus ga je maar door, ook al merk je dat je moe bent en allerlei klachten hebt). Voordat mensen burn-out raken proberen ze hun roofbouw te ‘neutraliseren’ met de weekenden, af en toe een snipperdag of een ziekmelding en – daar wordt alle hoop op gevestigd – de zomervakantie. ‘Als ik maar een paar weken uit kan rusten, dan komt daarna alles weer goed’.

Dit is een valse hoop, totaal in strijd met de realiteit. Je kunt overgewicht ook niet oplossen met een paar dagen op dieet gaan. Net zo min kunt een langdurig opgebouwde uitputting gladstrijken met een paar weken vakantie. De onderkenning van deze waarheid – in combinatie met je lichaam die als het ware dienst weigert – leidt tot instorten. Het gaat niet meer.

Wat nu te doen?

“Dat is leuk om over burn-out na mijn vakantie te schrijven, maar wat moet ik doen?” zult u zich afvragen. Nou, als u er echt iets aan wil doen is het antwoord overduidelijk, klip en klaar!! Twee essentieel stappen:

a. Onderken het probleem

Voor vele mensen met een burn-out is het waanzinnig lastig om het probleem te onderkennen. Het is ‘not-done’, het overkomt mij toch immers niet?, ik ben toch immers geen zwakkeling, integendeel, ik was altijd de sterkste!.  Zolang je het probleem niet onderkent en de klachten negeert, verandert er niets en blijf je worstelen met de situatie. Het wordt op den duur alleen maar erger.

b. Zoek professionele hulp

Ook dat klinkt in jouw oren weer erg ‘soft’. Maar zonder professionele hulp ga je het niet redden, dat heb je zelf eigenlijk ook wel ervaren (of je nu wilde of niet). Bij ICMC De Bron pakken wij deze klachten bij de bron aan. In een uitgekiend multidisciplinair programma, voor jou op maat gemaakt.

In eerste instantie werken wij aan een betere lichamelijke balans en conditie, waardoor je al snel meer energie krijgt en jij al lekkerder ‘in je vel’ zit. Want, als jij je prettiger voelt en meer rust en balans ervaart kun je je beter richten op de onderliggende, innerlijke oorzaken van de burn-out. Pas in het tweede deel van het programma ligt de nadruk veel meer bij het herstellen van de psychische balans. We begeleiden je bij het herkennen en wegnemen van belemmerende patronen en oorzaken van jouw burn-out. Bovendien leer je te luisteren naar je lichaam en krijg je ‘tips and tricks’ om op tijd je rust te pakken en afstand te nemen.

Door eerst te ‘investeren’ in een betere lichamelijke balans gaat het tweede deel van het programma intensiever, maar ook sneller. Het totale traject duurt daarmee dan ook korter dan iedere andere aanpak. Het programma is bovendien volledig gericht op een herstel dat echt duurzaam is.