Hoop en Vertrouwen: Essentiële onderdelen van ons psychologisch kapitaal

Het zijn moeilijke en onzekere tijden. Het Corona-monster heeft ons mondiaal nog steeds behoorlijk in zijn greep en is nog niet verslagen. Er zijn (internationaal) strenge maatregelen genomen om de uitbraak zoveel mogelijk in te dammen. Desondanks ‘plopt’ het virus telkens regionaal weer op. En het monster bedreigt niet alleen onze gezondheid! Als een gevolg van de genomen maatregelen laat het virus wereldwijd een diep spoor van economische vernieling achter.

Het zijn angstige en stressvolle tijden. Heel veel mensen, zowel jong als oud, lopen rond met dezelfde vragen: Krijgt het virus mij ook te pakken? Wanneer stopt deze ellende? Heb ik straks nog wel een baan? Kunnen wij het financieel allemaal wel redden? Gaat mijn onderneming failliet? Hoe ziet onze toekomst eruit, voor ons en onze kinderen? In dit soort tijden slaat dan paniek, angst en wanhoop keihard om zich heen. Je kunt gerust zeggen dat er, naast het Corona- en economisch virus, ook nog een derde virus is: het angst-virus.

Angst is een slechte raadgever

Nu ben ik van huis uit een geboren optimist, zie ik altijd wel weer positieve elementen in de duisternis, maar wil het altijd wel concreet gemaakt hebben. Ook weet ik dat angst een zeer slechte raadgever is. Het lijkt een cliché, maar waar. Je hebt er werkelijk niets aan en het helpt je absoluut niet verder. In plaats van paniek, spanning, angst en wanhoop focus ik me liever op de andere kant van het spectrum: Hoop en vertrouwen.

Dat is, in deze ellende, natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan, hoor ik je zeggen. Dat is ook zo, maar angst levert alleen maar stilstand (freeze), vluchtgedrag (flight) en verspilde en negatieve energie (fight) op. Angst heeft een naargeestig stemmetje dat zich in jouw hoofd prent en je continue toespreekt hoe naïef, sukkelig en onrealistisch je bent om te denken dat het ooit goed zal komen. Het wakkert je verlangen aan naar de ‘goede tijd’ van voor al deze ellende. Of het laat je blindstaren op wat er is misgegaan, of wat voor narigheid er nog zal gaan komen. Ook zal het niet nalaten om je er, bijvoorbeeld fijntjes op te wijzen dat andere mensen het in deze tijd beter voor elkaar hebben dan jij!

Hoop en Vertrouwen helpen ons verder!

Waar angst en wanhoop je laten stilstaan, kunnen hoop en vertrouwen je juist in beweging brengen. En, heel praktisch beschouwd, levert dit je veel meer op en heb je veel eerder de ‘uitgang’ gevonden.

In moeilijke tijden is het lastig om hoop te houden in de toekomst. Maar hoop is nu juist wat ons door die onzekere tijden heen helpt. In hoop zit per definitie een perspectief, een doel, iets om naar uit te kijken. Noem het de overkant. Hoop is daarmee ook wat ons naar die overkant brengt. Omdat we erop vertrouwen dat het goedkomt, kómt het ook goed en halen we die overkant. Hoop en vertrouwen zijn onderdeel van de wezenlijke rijkdom die wij als mens bezitten. Hoop en vertrouwen maken deel uit van ons intrinsieke psychologisch kapitaal. Een rijkdom die wij allen bezitten; ieder mens. Maar bij sommigen moet het blijkbaar eerst wat verder worden ontgonnen om dit kapitaal optimaal te laten renderen.

Hopen en vertrouwen dat het goed komt wil niet zeggen dat je niets hoeft te doen, fijn achterover kunt leunen en braaf kunt wachten totdat het goed is gekomen. Integendeel; Het is keihard werken. Je zult in actie moeten komen!

Actief hopen en vertrouwen

Wat kun je nu zelf doen om de hoop weer aan te wakkeren en het vertrouwen te vergroten?

a. Kijk bewust en positief

Het is een cliché, maar kijk naar wat er GOED gaat en naar wat je WEL hebt. Het leven is over het algemeen niet alleen een groot tranendal. Bedenk wat er goed gaat, wat je wel hebt, wat positief is in jouw leven, waar jij steun en houvast uit haalt. Ik weet zeker dat je je dan al stukken beter voelt; veel sterker en krachtiger om de ‘uitdagingen van het leven’ aan te gaan.

b. Sta eens stil bij je talenten

Neem de tijd om te beseffen waar jij goed in bent, wat jouw ware talenten zijn en waar jouw krachten liggen. Als je je hopeloos voelt, voel je je vaak ook krachteloos. Maar dat ben je niet. In de juiste ‘state of mind’ kun jij bergen verzetten. En dat weet je ook wel. Je moet het gevoel alleen even terughalen. Waar ben je goed in? Wat heb jij allemaal bereikt tot nu toe? Een tip: het zijn vaak juist de kleine dingen die er toe doen en die mooi zijn. Het hoeven echt geen grote wereldverbeteringen te zijn.

c. Geef jezelf geregeld een schouderklopje

Je kunt veel meer dan jezelf denkt en als je op je leven terugkijkt heb je wel vaker voor ellende en moeilijke zaken gestaan. Daar ben je ook uitgekomen. Vaak door (bewust of onbewust) vele kleine stappen te zetten en actie te ondernemen. Geef jezelf een schouderklopje bij elke stap (hoe klein ook) die je hebt gezet in de richting van de uitgang of overkant.

d. Onderzoek je angsten

Om hoop nieuw leven in te blazen is het goed om je verwachtingen en angsten onder de loep te nemen. Wat zijn de gedachtepatronen die daaraan ten grondslag liggen? Vergelijk je jezelf veel met andere mensen? Wil je goedkeuring van iemand? Gaat iets niet zo snel als je zou willen? Onderzoek voor jezelf de antwoorden op dit soort vragen en maak het bespreekbaar met je partner, familie of vrienden.

e. Denk in mogelijkheden

Angst heeft de vervelende eigenschap te verlammen en korte metten te maken met je hoop. Daardoor zie je niet meer welke mogelijkheden er WEL zijn en krijgt de reden waarom iets niet zou kunnen de overhand. Neem elke dag zoals die komt en richt je aandacht op de aspecten van je leven waar je WEL controle over hebt en de acties die je WEL zou kunnen uitvoeren.

f. Wees niet te streng voor jezelf

Als je het allemaal niet meer ziet zitten, neem dan even een adempauze. Even ophouden met wat je aan het doen was. En er ook niet teveel over piekeren. Even geen ‘moeten’! Nu even niet! Wees niet zo streng voor jezelf! Gun jezelf de tijd om je zinnen te verzetten. Dat kan je enorm veel ruimte en helderheid geven. Plezierige activiteiten kunnen dat vuurtje van binnen weer een beetje aanwakkeren en je de zachtheid en energie geven die je nodig hebt. Even relaxt uitwaaien op het strand, even naar buiten voor een heerlijke wandeling, een goede fietstocht, een gezellige spelletjesavond of een inspirerende (online) cursus kan net datgene zijn wat je nieuwe kracht geeft; wat de dingen aan het rollen brengt en de boel in gang zet.

g. Accepteer dat ook jij de route niet kent

Niemand kent de exacte route naar betere tijden. Jij dus ook niet! Weet dat tegenslagen niet negatief hoeven te zijn, ze fungeren als een soort bewegwijzering. Tegenslagen kunnen je helpen om simpelweg de juiste route te kiezen. En als je niet hier naar links kan, is er altijd nog een zijweg verderop. Staar je niet blind op hoe het móet gaan en wat de route zou moeten zijn.

h. Hou vol en blijf proberen

De meest ingewikkelde situaties geven de meest betekenisvolle ervaringen. Walgelijk maar waar. Wat is jouw les? Als je dat al kunt zien, dan is het al gebeurd: je bent al wijzer, al sterker, al slimmer dan je hiervoor was. Het enige wat hoop eronder kan krijgen is opgeven. En, opgeven is geen optie! Jij hebt de mogelijkheid er iets van te maken, iets anders, iets beters. En als het lijkt alsof het nooit beter zal worden, bedenk dan: alles verandert. Werkelijk alles. Hoop gaat om mogelijkheden zien in de buitenwereld en bij jezelf. Het gaat om vertrouwen dat het goedkomt, hoe dan ook. En gaat het vandaag niet zoals je zou willen, bedenk dan: ‘Ik probeer het morgen gewoon weer opnieuw.’

i. Kom in actie

Tegenslagen en crises komen in ieders leven voor. Je bent niet de enige. En niemand zal ooit zeggen dat het gemakkelijk is om hieruit weer overeind te krabbelen. Maar passief wachten ‘totdat de wegenwacht komt’ of maar helemaal niets doen zijn geen reële opties! Hierdoor zak je alleen maar dieper in je problemen en blijf je hangen in die tegenslag. Je hoeft ook weer niet alles in één keer snel op te lossen, als je maar in actie komt. Het is goed om de situatie realistisch onder ogen te zien en te bepalen hoe je er stapsgewijs zo goed mogelijk op kunt reageren en stap voor stap jouw mogelijkheden verkent.

j. Oefen met je psychologisch kapitaal

Jarenlang onderzoek heeft aangetoond dat de eigenschappen optimisme, hoop, veerkracht en (zelf)vertrouwen (samen het psychologisch kapitaal) een mens crisisbestendig maken. Iemand die deze eigenschappen (verder) heeft ontwikkeld levert betere werkprestaties, ervaart minder stress en angst en voelt zich gelukkiger. Dit psychologisch kapitaal kun je vergroten door te oefenen met de vier eigenschappen. Onderzoek per eigenschap wat voor jou de werkelijke en diepere waarde is. Zo helpt het natuurlijk niet om passief te gaan zitten hopen op betere tijden. Het is veel effectiever om actief te hopen. Er zijn twee elementen van belang bij het oefenen met je psychologisch kapitaal:

  • Positieve motivatie

    Je moet een positieve motivatie hebben voor een bepaald doel. Namelijk, datgene waar je op hoopt moet van waarde, van belang voor je zijn. Als dat niet het geval is, dan hoop je er ook niet echt op. Als je het wel van belang vindt, motiveert dat om ernaartoe te werken en versterkt het je wilskracht.

  • Actieve hoop

    Je moet ideeën hebben voor mogelijke routes om je doel te bereiken. Een concreet idee daarover geeft namelijk vanzelf al meer vertrouwen dat je er kunt komen. Je bent dan ook optimistischer: je hebt het gevoel dat je invloed hebt.

Voorbeeld

Stel, je relatie is voorbij en je hoopt een nieuwe partner te ontmoeten. Hoe ga je actief hoopvol om met die wens? De eerste stap is jezelf afvragen: “Waarom is dit waardevol en waarom wil ik hiernaartoe werken?” Alleen al die bewustwording helpt om hoopvoller te zijn, je krijgt er een sterkere motivatie door. Richt je daarbij op redenen die je energie geven. Stel je voor dat je graag iemand wilt om je leven mee te delen, om misschien mee samen te wonen en uiteindelijk kinderen mee te krijgen, dan motiveert dat meer dan alleen maar heel graag een relatie willen omdat je bang bent voor eenzaamheid. Bedenk vervolgens concreet hoe je zo’n relatie kunt krijgen, want dan wordt je vertrouwen in het realiseren van je doel groter. En wanneer je plannen je het vertrouwen geven dat ze uiteindelijk tot succes zouden kunnen leiden, maakt dat hoopvoller.

Succes

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.